Tweede Wereldoorlog / WOII-kalender

 

Onderstaand gegevens levert een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen in Kerkrade tijdens de Tweede Wereldoorlog. De beschreven zaken zijn vaak dermate gedetailleerd dat zij ontbreken op de algemene kalender- en datumpagina’s.

1934


  • Op 2 mei bezoekt Hitler Alsdorf en steekt de eerste spade in de grond ter uitvoering van de kolonisatieplannen in het Wurmgebied

1935


  • Vanaf dit jaar krijgen Kerkradenaren, en dan voornamelijk de grensarbeiders en forenzen, te maken met overheersende invloed van de Duitse NSDAP.

1938


  • 12 maart: Oostenrijk sluit zich aan bij Duitsland
  • 29 september: Engeland en Frankrijk tekenen met Hitler en Mussolini een niet-aanvalsverklaring in München. In Kerkrade worden de eerste verduisteringsoefeningen gehouden.
  • oktober: De aanleg van de Westwall / Siegfriedlinie vordert
  • 9 november: Kristallnacht

1939


  • 15 maart: Tsjecho-Slowakije sluit zich aan bij Duitsland
  • 14 mei: Hitler bezoekt Herzogenrath
  • 11 juni: Mathias Kaanen raakt op de Nieuwstraat betrokken bij een gevecht met een douanier
  • 1 september: Burgemeester Gerardus Hubertus Alphonse Habets maakt bekend dat Kerkrade als gevolg van een koninklijk besluit, in staat van oorlog met Duitsland is. Duitsland valt om 4:45 uur Polen binnen.
  • 7 september: Bij het St. Elisabeth gesticht wordt een luchtbeschermingsoefening gehouden.
  • 17 september: Rusland valt Polen binnen
  • 30 november: Rusland valt Finland binnen

1940


  • 27 januari: De eerste Duitse militairen worden bij Duitse gezinnen ingekwartierd.
  • 13 april: Burgemeester Habets kondigt de Staat van Beleg af.
  • mei: Burgemeester van Eygelshoven, H.J. Boijens, laat alle richtingaanwijzers in Eygelshoven verwijderen .
  • 8 mei: Alle militaire verloven worden ingetrokken
  • 10 mei: De bezetter komt de grens over bij de Gracht (tegen 03:00), Rolduc (4:30) en Pannesheide (5:35). De troepen bereiken om 9:15 Maastricht.
  • 12 mei: De bezetter neemt Rolduc in bezit
  • De eerste bom valt bij het spoor aan de Drievogelstraat. Niemand wordt geraakt en er is geen schade.
  • 14 mei: Rotterdam wordt gebombardeerd, Nederland geeft zich over en Koningin Wilhelmina vertrekt naar Engeland.
  • 15 mei: Nederland capituleert. Zeeland biedt nog 2 dagen verzet.
  • 16 mei: Nederland valt onder Duits bestuur. Het bestuur in Kerkrade valt onder Ortskommandant Oberleutnant Beate.
  • 17 mei: De avondklok (21:00) wordt ingesteld.
  • 29 mei: uitvaart van het eerste Kerkraadse oorlogsslachtoffer dhr. Hub Kleynen
  • 3 juni: Vrije duivenvluchten zijn vanaf vandaag verboden, in verband met mogelijke verzetsactiviteiten
  • 17 juni: Bominslagen in de Lodewijkstraat. Verbod op het uitsteken van nationale vlaggen.
  • 25 juni: Ook sierduiven mogen nu niet meer uitvliegen
  • 29 juni: Anjerdag, Bij bominslagen in Bleijerheide zijn 14 doden te betreuren. Op de Drievogelstraat zetten bewoners van een pand een melkbeker op de vensterbank met daarop de afbeelding van Prins Bernhard en Prinses Juliana. In de beker zetten zij enkele anjers. Op last van de politie moeten zij deze beker achter de gordijnen zetten.
  • juli: De Nederlandse Unie wordt opgericht
  • 1 juli, 2 NSB-leden dwingen Gerardus Hubertus Alphonse Habets tot het neerleggen van zijn functie als Burgemeester.
  • 2 juli, Gerardus Hubertus Alphonse Habets annuleert zijn ontslag middels een telegram aan het Departement van Binnenlandse Zaken omdat dit ontslag onder geweld is afgedwongen.
  • 5 augustus: demonstraties of betogingen tijdens gedenkdagen van leden van het Koninklijk Huis zijn verboden
  • 29 september: G. Honee wordt pastoor op de Holz in de St. Catharinakerk
  • 1 oktober: Identiteitsplicht voor elke Nederlander
  • 25 november: Burgemeester H.J. Boijens wordt gearresteerd wegens Deutschfeindlichkeit. Hij liet vlak voor de inval alle richtingaanwijzers verwijderen.
  • 20 december: Bominslagen in de Kokelestraat
  • 27 december: De Procureur-Generaal verlangt controle op de collecten in de kerk. Z. H. Ex. de Bisschop laat aan alle pastoors weten dat zij aan dat verlangen niet moeten voldoen

1941


  • Helena Wolf-Thal overlijdt dit jaar in Minsk
  • Henricus Lochtman bouwt in Limmel twee kapelanieën met 2 verborgen kelders.
  • 17 januari: Burgemeester Gerardus Hubertus Alphonse Habets viert zijn zilveren ambtsjubileum.
  • 26 januari: Namens het Hoogwaardig Episcopaat wordt in alle H.H. Missen de hernieuwde veroordeling van het Natonaal Socialisme voorgelezen.
  • 28 januari: alle exemplaren van de Zuid-Limburger worden in beslag genomen vanwege vermeende opruiende anti-Duitse teksten
  • 31 januari: Willem Cornelis Hubertus Habets wordt opgepakt tijdens de Heerlense Sinaasappelopstand. Hij is dan bestuurslid van de studentenvereniging Woord en Daad.
  • februari: Bominslagen rond de St. Lambertusschool
  • 8 februari: O.a. Weekblad De Zuid-Limburger, De Maasbode en Ons Noorden mogen niet meer verschijnen, omdat zij de veroordeling van het Nationaal Socialisme zoals in de kerken voorgelezen op 26 januari hebben gepubliceerd. De eerstvolgende verschijningsdatum van de Zuid-Limburger is vooralsnog onbekend.
  • 2 maart: Brandbom in de Beitel. Enkele huizen zijn enkele dagen ontruimd. Vier dagen na de inslag wordt de bom uitgegraven. 
  • 10 maart: Bominslagen in de Abtenlaan
  • 3 juli: H.J. Boijens, Burgemeester van Eygelshoven, wordt uit zijn ambt gezet
  • 6 april: Verbod verspreiding weekblad Nederlandse Unie
  • 21 april: De Technische Dienst van de Gemeente onderzoekt of scholen schoolbanken over hebben voor de nieuwe Duitse school aan de Meester Absilstraat op de Begane Grond.
  • mei: verbod op het tonen van afbeeldingen van nog in leven zijn leden van het Koninklijk Huis.
  • 29 juni: De Sacramentsprocessie wordt verboden omdat deze samenvalt met Anjerdag.
  • 30 juni: Uit alle overheids- en openbare gebouwen worden de afbeeldingen verwijderd van leden van het Koninklijk Huis.
  • 9 juli (een andere bron meldt 10 juli): Bij bominslagen in Chevremont zijn 10 doden te betreuren
  • 26 juli: Verbod Nederlandse Unie
  • 31 juli: Bominslagen in de Kerkrade-Centrum, Chevremont en Eygelshoven. In Kerkrade is 1 dode te betreuren, in Eygelshoven 7. Er is veel schade. 
  • augustus: Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten, Gemeenteraden en Colleges van B & W worden opgeheven.
  • 3 augustus: Voorlezing van brief der Bisschoppen, waarin geprotesteerd wordt tegen de opheffing van Kath. Radio Omroep, Kath. Dagbladpers, bemoeilijking Kath. onderwijs en bovenal opheffing van R.K. Werkliedenbond. 
  • 9 september: Een gezin op de Gracht wordt tot een geldboete veroordeeld voor het zetten van oranje bloemen op de vensterbank op Koninginnedag 31 augustus.
  • 13 september: Tegen het voorschrift der Duitse overheid in bepalen de Bisschoppen dat geen Katholiek kind, ook al is het van Joodse afstamming, de toelating tot onze Katholieke scholen geweigerd mag worden
  • 14 september: Voorlezing brief der Bisschoppen. Protest tegen opheffing Boeren en Tuindersbond en R.K. Onderwijzersbond, en van de zuiver Godsdienstige pers, zoals Parochieblaadjes en Missietijdschriften.
  • 27 september: A.M.P. Thomassen wordt benoemd tot Burgemeester van Kerkrade
  • 17 oktober: A.M.P. Thomassen wordt geïnstalleerd als Burgemeester van Kerkrade
  • 30 oktober: Gerardus Hubertus Alphonse Habets legt zijn Burgemeestersambt neer. Dit gebeurt mogelijk op 30 september of zelfs 29 september, volgens Kerkrade en de Tweede Wereldoorlog.
  • november: Het is bedrijven, stichtingen en verenigingen verboden om de naam van een lid van het koninklijk huis te dragen.
  • 7 december: Pearl Harbour wordt aangevallen. Nederlands Oost-Indië wordt hierdoor betrokken bij de oorlog waardoor Nederlandse oorlogsschepen in de Indische wateren worden aangevallen. Vier Kerkraadse mariniers overlijden bij deze aanvallen. Zij worden met naam genoemd in Kerkrade en zijn inwoners in de oorlog 1940-1945
  • 8 december: Bominslagen in het Dentgenbacherveld en het Strijthagerveld zonder noemenswaardige schade.
  • 9 december: Graaf De Marchant et D’Ansembourg stelt de Burgemeesters schriftelijk strafmaatregelen in het vooruitzicht wanneer politieambtenaren niet de Hitlergroet brengen aan Duitse militairen.

1942


  • 3 februari: A.M.P. Thomassen besluit dat sommige straten anders moeten gaan heten. Oranjeplein wordt Vondelplein, Oranjestraat wordt De Ruyterstraat, Prins Bernhardstraat wordt Piet Heinstraat, Prinses Julianastraat wordt Rembrandtstraat, Wilhelminastraat wordt Vondelstraat.
  • 4 februari: Herbenoeming straatnamen: Prinses Julianastraat wordt Rembrandtlaan en Koningin Wilhelminastraat wordt Admiraal de Ruyterstraat.
  • 8 maart: Voorlezing brief Bisschoppen welke oproept tot massale gebedsactie tot behoud van ons Katholiek onderwijs.
  • 19 april: Brief der Bisschoppen, krachtig protest tegen de arbeidsdienst, omdat arbeidsdienst met Nationaal socialistische doelstelling een groot gevaar is voor de jeugd. Daarom alleen om zeer gewichtige reden toelaatbaar
  • 30 april: Walter Koch overlijdt in Midden-Europa
  • mei: Gerardus Hubertus Alphonse Habets (burgemeester) en H.M.J. Thomassen (notaris) worden als gijzelaar opgepakt en ondergebracht in kamp Vught. Zij worden later vrijgelaten.
  • 6 mei: Kapelaan De Groot van Spekholzerheide gevangen te Maastricht. Op 9 Mei weggevoerd naar het concentratiekamp te Amersfoort
  • 31 mei: Bominslagen in het Dentgenbacherveld en het Strijthagerveld zonder noemenswaardige schade.
  • 4 juni: Ter verzekering van de verkeersveiligheid en de bescherming tegen luchtgevaar wordt geen toestemming meer verleend voor het houden van processie’s en andere godsdienstige optochten op openbare wegen
  • 9 juli: Iedereen wordt verplicht voorwerpen van niet-ferro metalen (koper, tin, zink) in te leveren. Bijna niemand reageert.
    De Befehlshaber der Sicherheitspolizei und der S.D. heeft verzocht in kennis gesteld te worden met de namen en adressen van personen die in het openbaar kleine kruisjes dragen, hetzij op de revers van jas of mantel, hetzij in de vorm van dasspeld. Het betreft alleen die speldjes, welke sedert enige tijd als een soort politiek insigne worden gedragen. Bekendmaking van dit verzoek vanaf den kansel wordt ongewenst geacht
  • 6 augustus: Bominslagen in het Dentgenbacherveld en het Strijthagerveld met alleen glasschade aan gebouwen tot gevolg
  • 14 augustus: NSB-leider Mussert bezoekt in augustus Kerkrade en Eygelshoven.
  • 18 augustus: Israel Carl Salomons overlijdt in Auschwitz
  • 25 augustus: Alle duiven moeten worden afgemaakt
  • 31 augustus: Berta Koch-Bucholz, Margarethe Fürst en Charles Jacob van der Zijl overlijden in Auschwitz
  • 2 september: Walter Moritz overlijdt in Mauthausen
  • 6 oktober: Zwaar bombardement op de Mijnstreek, waarbij zeker 100 doden te betreuren zijn, vooral rondom de Staatsmijn Maurits. Kerkrade wordt slechts zijdelings geraakt. Bominslagen in het Dentgenbacherveld en het Strijthagerveld zonder noemenswaardige schade.
  • 14 oktober: Max Weinblum overlijdt in Mauthausen
  • 29 oktober: Chana Refka Weinblum-Laskowski overlijdt in Mauthausen. Esther (Elsa) Helena Weinblum, Berta Weinblum en Frieda Weinblum overlijden in Auschwitz
  • 16 november: Salomon Polak overlijdt in Auschwitz
  • 19 november: Eva Polak-Stokvis, Rosa Keller-Lucas en Herbert Helmut Keller overlijden in Auschwitz

1943


De in dit jaar vermelde klokken-activiteiten worden in het boekwerk Kerkrade en zijn inwoners in de oorlog 1940-1945 vermeld in het jaar 1942.

  • 13 januari: Rond  06:00 uur meer dan 20 brandbommen vanaf Schifferheide tot Kampstraat. Verschillende bommen ontploffen, die welke door de daken vallen ontbranden niet.
  • 26 februari: Henri Weinblum overlijdt in Auschwitz
  • 28 februari: Israel Weinblum overlijdt in Auschwitz
  • april: In deze maand wordt op diverse plekken kerkklokken weggehaald. Alleen in de St. Lambertuskerk, de St. Martinuskerk en de St. Petruskerk mag 1 klok blijven hangen.
  • 8 april: op Chevremont, Bleijerheide en Kerkrade-Centrum worden kerkklokken weggehaald
  • 13 april: Wethouder Spierts wordt ontslagen
  • 16 april: in Eygelshoven worden kerkklokken weggehaald
  • 30 april: Nederlandse militairen worden weer in krijgsgevangenschap gebracht. Een aantal beroepsgroepen gaan hierop in staking: mijnwerkers, gemeentepersoneel, distributiediensten, belastingdienst, tramlijn-medewerkers. Adolf Kohls overlijdt in Midden-Europa.
  • 1 mei: politiestandrecht over het hele land. O.a. voor stakers verboden samenkomst van meer dan 5 personen buitenhuis, verboden oponthoud in de open lucht van 20:00 tot 06:00 uur
  • 2 mei: Zeven Limburgse mannen, onder wie 3 mijnwerkers worden doodgeschoten omdat zij weigeren het werk te hervatten. De mijnwerkers zijn: M. Tempelaars en R. Savelberg uit Heerlerheide en S.H. Toussaint uit Amstenrade.
  • 3 mei: De Sicherheitspolizei neemt zo’n 30 mijnwerkers gevangen en brengt ze eerst naar Heerlen en daarna naar Maastricht. Mijnwerker Horsman uit Kaalheide probeert te vluchten en wordt doodgeschoten. Om 02:30 uur ‘s nachts begint de rechtszitting. De eerste 12 worden berecht: 10 worden tot de dood veroordeeld en 2 tot zware gevangenisstraf. Hierna gaan de rechters ontbijten. Ondertussen komt vanuit Den Haag het bericht dat de resterende mijnwerkers in vrijheid gesteld dienen te worden. De 12 eerder veroordeelden komen ook vrij, maar brengen eerst nog een tijd door in een concentratiekamp.
  • 4 mei: Tijdens de staking wordt H. Horstman door de SD (Sicherheidsdienst) doodgeschoten.
  • 13 mei: alle radio’s dienen ingeleverd te worden
  • 14 mei: David de Haas en Hugo Wolf overlijden in Sobibor
  • 15 mei: het politiestandrecht wordt om 18:00 uur opgeheven. Men mag weer buiten zijn tot 23:00 uur 
  • 20 mei: op Spekholzerheide worden alle kerkklokken weggehaald. Alleen het klokje boven de sacristie van de St. Martinuskerk mag blijven hangen
  • 24 mei: op de Gracht worden kerkklokken weggehaald
  • 11 juni: Erwin Levy, Dagobert Levy en Selma Levy overlijden te Sobibor
  • 20 juni: T.A.A.M. Copray volgt A.M.P. Thomassen op als Burgemeester van Kerkrade
  • 13 en 14 juli: vanaf 1 mei wordt in het Bisdom onafgebroken de Rozenkrans gebeden. De St. Martinusparochie is nu aan de beurt. Vanaf de Markt op Spekholzerheide tot aan de Heerlenerstaanweg vallen verschillende brandbommen. Geen enkele bom ontploft.
  • 16 juli: In Sobibor overlijden: Günther Levy, Herta Levy-Keller, Max Ernst Levy en Edith Levy
  • 4 augustus: T.A.A.M. Copray wordt geïnstalleerd als Burgemeester van Kerkrade
  • 4 oktober: het kleine klokje van de sacristie van de St. Martinuskerk wordt in de grote toren gehangen en slaat nu de halve en de hele uren 
  • 14 oktober: Een Duits vliegtuig stort rond 14:00 uur neer op bouwland aan de Eygelshoverweg. Even later stort een Amerikaanse bommenwerper neer, deels in Eygelshoven, deels in het Duitse Finkenrath.
  • 7 november: Bominslagen aan de Strijthagerweg
  • 24 december: Bominslagen aan de Nullanderstraat en Graaf Saffenburgweg
  • 29 december: een Engels vliegtuig stort rond 22:35 uur neer in de boomgaard van het Fransiscanerklooster aan de Pannesheiderstraat.

1944


  • 11 maart: Jozef Keusch overlijdt, ondergedoken bij Dirk Zweep
  • 18 maart: Een granaat van een afweergeschut ontploft bij Klarenanstel. Er wordt geen schade aangericht.
  • april: T.A.A.M. Copray wordt geveld door een neurologisch aandoening. Hij wordt vervangen door Alphons Brandts
  • 15 april: Walter Keller overlijdt te Wiesau
  • 24 april: een vliegtuig-boordprojectiel veroorzaakt lichte schade aan het pand van de Arbeidersconsum aan de Holzstraat.
  • 27 april: Afweergeschutgranaten en bommen veroorzaken lichte schade aan panden aan de Nummer II straat en het Olmenplein.
  • 9 mei: Afweergeschutgranaten en bommen veroorzaken lichte schade aan panden aan de Hammolenweg en Rolduc.
  • 10 mei: In Maastricht wordt Henricus Lochtman gearresteerd
  • 23 mei: Afweergeschutgranaten en bommen veroorzaken lichte schade aan panden nabij Nieuw Erenstein.
  • 28 mei: Afweergeschutgranaten en bommen veroorzaken lichte schade aan panden aan de Kruisstraat en het Reyserkuilenstraat.
  • 6 juni: D-Day begint op de Franse stranden.
  • 7 juni: Limburger Koerier vermeldt in een krantenartikel al de landing van de geallieerden.
  • 9 juni: de mijnen worden bezet door Auslandsdeutschen
  • 10 juni: De XXXe infanteriedivisie ‘Old Hickory’ landt op Omaha Beach, het Amerikaanse invasiestrand tussen Sainte-Honorine en Vierville-sur-Mer
  • 19 juni: Wethouder Huynen vraagt ontslag aan.
  • juli: Burgemeester T.A.A.M. Copray overlijdt, Alphons (P.) Brandts neemt de functie waar.
  • 15 juli: Rosa Schrein overlijdt, ondergedoken bij Dirk Zweep
  • 27 juli: Burgemeester T.A.A.M. Copray wordt begraven.
  • 31 augustus: Zusters Ursulinen starten ‘s morgens een nieuw schooljaar. ‘s Middags klinkt het luchtalarm en is lesgeven niet meer mogelijk.
  • 2 september: Onder druk van toenemende oorlogshandelingen sluit de Burgemeester alle scholen. Op Rolduc bevindt zich tot nu het toevluchtsoord voor NSB-ers uit de regio Maastricht, Sittard en Brunssum. Nu de Amerikanen naderen vluchten zij samen met de Auslandsdeutschen naar Aken om van daar uit verder Duitsland in te trekken
  • 3 september: De Duitsers zijn massaal op de terugtocht vanuit Frankrijk. Een aantal Duitse militairen worden ondergebracht in leeg geruimde klaslokalen van de meisjesschool op de Holz. De Duitse school (voorheen openbare) aan de Akerstraat en de jongensschool aan de St Martinusstraat worden ook bezet door terugtrekkende Duitse troepen De uitzonderingstoestand wordt afgekondigd.
  • 4 september: Seyss-Inquart kondigt de staat van beleg af.
  • 5 september: Dolle Dinsdag. Het aantal gehuisveste militairen op de Holz is opgelopen tot 350. Dit aantal hoopt zich, zeker tot aan 16 september op doordat zich terugtrekkende soldaten op de Nieuwstraat, teruggestuurd worden naar het front, tegen de stroom terugtrekkende legeronderdelen in. Henricus Lochtman wordt verplaatst van Kamp Vught naar Sachsenburg-Oranienburg.
  • 7 september: op de mijnen wordt niet gewerkt, omdat de Duitsers het gereedschap hebben meegenomen
  • 8 september: Alphons (P.) Brandts (Ortsgruppenleiter) vertrekt naar veiliger oorden. Hij pleegt later zelfmoord. Henricus Lochtman arriveert in Sachsenburg-Oranienburg.
  • 9 september: De XXXe infanteriedevisie ‘Old Hickory’ komt aan in Luik
  • 10 september: een vliegende bom komt neer in het Hamdal, vlak bij het St. Elisabeth Stift (‘t Sjtieft). Eerder worden mannen uit de tram naar Heerlen gehaald om schuilgaten te graven langs de Koningsweg en Kaalheidersteenweg. De Landwacht, gelegerd te Rolduc vordert fietsen in.
  • 12 september: De Amerikanen zijn in Noorbeek!
  • 14 september: Maastricht is bevrijd! Het Duitse waterleidingnetwerk wordt beschadigd. Water uit de Eifel bereikt Kerkrade niet. Noodaansluitingen met buurgemeenten en Domaniale Mijn bieden uitkomst. De geallieerden zijn tot Eysden gevorderd. Het Braune Haus op de Holz (Holzstraat 19) wordt geplunderd, de archieven van het Braune Haus in Eygelshoven wordt vernietigd. De bewaking der mijnen wordt opgeheven en de Schutztroepen vertrekken
  • 15 september: Amerikaansche granaten slaan in aan de Drievogelstraat en op het spoor. Niemand wordt geraakt, er is onbeduidende schade aan één huis
  • 16 september: Op de Holz rijdt een kar met watertank rond, waar ieder gezin 1 liter mag afhalen.
  • 17 september: Spekholzerheide wordt bevrijd vanuit de Heerlerbaan. De eerste Amerikaanse tank met de Oranjevlag getooid is over de brug aan de Locht gekomen, intussen zijn ook de eerste stoottroepen op het spoorterrein aangekomen. Het 119e regiment stopt bij Kaalheide en Schifferheide. Om 10:50 uur staat de eerste Amerikaanse tank op de Markt van Spekholzerheide. De zeker 3 meter brede Duitse adelaar die tot dan het Duitsche Heim aan de Industriestraat 16 heeft getooid, wordt naar beneden gehaald en een buste van Hitler wordt aan de vlaggenstok van het pand opgehangen. Bij gevechten op Terwinselen overlijden C. de Vries en J. Schlicher. Op de hoek Holzstraat-Kloosterveldstraat steekt de bemanning een defecte Duitse tank in brand. Ontploffende munitie beschadigt de omliggende huizen. De ontploffingen voor het huis van de familie Feiter duren een half uur. De Amerikanen zullen het gevaarte later naar de Kloosterveldstraat slepen en daarna naar de Nummer II straat.
  • 18 september: Eygelshoven wordt gezuiverd, maar wordt niemandsland
  • 19 september: Eygelshoven wordt gezuiverd, maar wordt niemandsland. Op de Gracht, Kaalheide en Spekholzerheide wordt om 9:30 het bevel tot ontruiming gegeven. Men moet ook richting Simpelveld. De staart van de stoet evacué’s wordt rond 13:00 uur op de Drievogelstraat beschoten. Hierbij overlijden Jan Hubert Janssen, zijn paard, Adrianus Johannes van Ooijen en Maria Hubertina Hanssen. Ook zijn er 3 zwaar- en enkele lichtgewonden. De Amerikaanse soldaten Dick Hosler en George Bower zijn op weg naar Maastricht, maar nemen bij de Locht een verkeerde afslag. Als zij onder de Briltunnel door rijden worden zij door Duitsers onder vuur genomen en gedood. In de nacht is er kanonvuur.
  • 20 september: Eygelshoven wordt bevrijd en de evacués van Kerkrade-West, zo’n 1800 in totaal, worden verdeeld onder de gezinnen van Simpelveld. Steeds meer Amerikaanse troepen arriveren in Kerkrade-West en her en der wordt geschut in de richting van Kerkrade opgesteld. Tijdens bombardementen op de Holz vallen meerdere slachtoffers.
  • 21 september: Als gevolg van een gebrek aan levensmiddelen wordt het aardappelveld van de dames Deutz op Rolduc illegaal gerooid en appels uit de boomgaard gestolen. Tot drie keer toe moet een Duitse gevechtswagen verhuizen vanwege granaatinslagen vlak bij de wagen. Zij verhuizen van de hoek Bockstraat-Rolduckerstraat naar de hoek Bockstraat-Haghenstraat naar de Hoofdstraat voor het pand van dokter Rijken. Omdat zij vermoeden dat hun positie steeds telefonisch wordt doorgegeven, vernielen zij de telefooncentrale van de Domaniale Mijn. Dhr. W. Soutsen (Bockstraat 2) overlijdt. Antoon Gülikers uit de Industriestraat 17 wordt door een granaat gedood. Commissaris van de koningin, Van Sonsbeeck, vaardigt het Zuiveringsbesluit uit.
  • 22 september: De beschieting van Kerkrade is ingezet. Tegen de wil van de Amerikanen proberen veel evacué’s terug te keren, omdat het volgens hun in Simpelveld gevaarlijker is dan in Kerkrade. Dick Hosler en George Bower liggen opgebaard in het ziekenhuis van Kerkrade. Zeven bominslagen in de Nummer II straat; Echtpaar Bovens overlijdt in hun schuilkelder. H.J. Boijens, Burgemeester van Eygelshoven, treedt weer in zijn functie.
  • 23 september: rond 18:20 zijn er diverse granaatinslagen rondom de St. Martinuskerk. Geraakt worden o.m.: huis Borghans (Akerstraat 12), huis Ypelaar (Plein 50), huis Krings (Plein 13), kapelanie Wetzeler (Pleinstraat 11), Kapel Eerw. Zusters en huis v.d. Beuken (Apostelstraat 28). WilIy Hahnraths van het Aardbeienvoetpad 22 wordt gedood. Krings van Plein 13 raakt zwaargewond en wordt afgevoerd naar ‘t veldlazaret te Carthils. Er is nooit meer iets van hem vernomen.
  • 24 september: Ortscommandant Hauptman Bartel krijgt opdracht de Kerkraadse bevolking te evacueren.
  • 25 september: Hitler richt de Volkssturm op. De politie komt huis-aan-huis met de mededeling dat iedereen tussen 8 en 12 uur moet evacueren. Patiënten en personeel van het ziekenhuis en het Maria Oord nemen hun intrek in de kelders van het ziekenhuis. Vanaf 12 uur hebben zij geen gas, water, stroom en telefoon meer. Vanuit Kerkrade, Holz, Chevremont en Bleijerheide trekken de vluchtelingen over de Schifferheidestraat in de richting van Ubachsberg. Rond 14:00 vallen enkele granaten ter hoogte van Imstenrade. Er vallen 12 (een andere bron vermeldt 13) doden en velen raken gewond. De lijken worden langs de weg gelegd. In de nacht naar 26 september krijgt het ziekenhuis verschillende voltreffers, het Raadhuis raakt zwaar beschadigd en verschillende huizen worden vernietigd of branden uit. 
  • 26 september: Om 9:30 vertrekken patiënten en personeel van het ziekenhuis via de Hoofdstraat, Stationsstraat, Kapellaan, Vauputsweg naar Schifferheide
  • 27 september: begrafenis Willy Hahnraths. Rolduc krijgt enkele voltreffers en wordt ontruimd. De mannen van het Rode Kruis moeten de liggende zieken per brancard tot onder aan ‘t Hamboschje dragen. Twee van hen worden tijdens die tocht gewond door granaatscherven. In de avond en nacht wordt flink geschoten. Achter Kerkrade brandt het hevig.
  • 28 september: een deel van het Sjtieft wordt geëvacueerd. De mijnwerkers van de Staatsmijn Wilhelmina weigeren het werk te hervatten als niet enkele ingenieurs en opzichters ontslagen worden
  • 29 september: Avondklok van 19:00 uur tot 04:00 uur.  Overdag mag men zich alleen bij noodzaak op straat bevinden. In de nacht wordt veel en hevig geschoten
  • 30 september: David Cahn overlijdt in Auschwitz
  • 2 oktober: De Amerikanen zetten de aanval in op de Westwall. In de ochtend is er eem zwaar luchtbombardement over de grens. Daarna een aanval op Merkstein. In de namiddag vallen twee granaten in de Drievogelstraat. Geen ongelukken. ‘s Avonds meldt de Radio dat de Amerikanen de Wurm en de spoordijk, waarschijnlijk bij Rimburg, zijn overgetrokken. In de tuin van het Sjtieft wordt de Amerikaanse soldaat Danny Whitcher door het hoofd geschoten. In totaal sneuvelen 14 Amerikaanse soldaten bij de bevrijding van Kerkrade 
  • 3 oktober: De beschietingen gaan in alle hevigheid door. Rimburg en Ubach komen in Amerikaanse handen
  • 4 oktober: De Duitsers proberen drie keer tevergeefs een tegenaanval met nieuw aangevoerde troepen. Vannacht vertrekt de Duitse 49e divisie uit Kerkrade, met uitzondering van Haanrade.
  • 5 oktober: Beggendorf is veroverd en de Amerikanen bezetten Kerkrade. De Duitschers worden over de Worm terug gedreven. Dr. Michiels gaat met de Burgemeester en enkele anderen in Kerkrade kijken maar mogen niet verder dan de Markt. Verschillende panden zijn uitgebrand, het hospitaal erg beschadigd. De laatste Duitsers vertrekken uit Haanrade.
  • 6 oktober: van alle kanten komen evacué’s terug. Kind Pluymen uit de KIein Graverstraat 16 krijgt bij een luchtgevecht een kogel in het been
  • 7 oktober: Dick Hosler en George Bower worden begraven te Henri-Chapelle (B).
  • 10 oktober: Gerardus Hubertus Alphonse Habets beveelt Alphonse Brandts zijn activiteiten te staken als vertegenwoordiger van Kerkrade. Aken wordt een ultimatum gesteld
  • 11 oktober: Voor het pand Bockstraat 2 ontploft een granaat. De splinters treffen Anna Maria Lochtman-Velraeds, de moeder van Henricus Lochtman. Zij overlijdt later in het ziekenhuis van Heerlen aan de gevolgen hiervan. De aanval op Aken begint.
  • 12 oktober: zwaar bombardement op Aken. De vlammenzee is tot in Kerkrade te zien
  • 13 oktober: Bij het uitgaan van ‘t Lof op de Leenhof vallen ongeveer 20 doden door vliegtuigbommen
  • 16 oktober: Rond deze datum ontploft een Shrapnel in de Richerstraat nummer 17. Hein Kransel raakt levensgevaarlijk gewond.
  • 17 oktober: De elektriciteitsvoorziening is hersteld. Duitse patrouilles bij de grens op de Locht
  • 20 oktober: Aken is gevallen
  • 21 oktober: Anna Maria Lochtman-Velraeds wordt begraven op het kerkhof op de Holz door M.E.G.A. Honée.
  • 22 oktober: Omdat een dag eerder stadscommandant Wilck capituleert op de weg tussen Aken en Würselen geven de Amerikaanse autoriteiten toestemming voor de terugkeer van de Kerkraadse evacué’s. Terugkeer is alleen mogelijk via Spekholzerheide en de Bril-tunnel.
  • 23 oktober: Kerkrade wordt vrijgegeven en de eerste evacué’s keren terug
  • 24 oktober: Evacué’s keren terug. Burgemeester Habets vraagt aan Evacuatiecommandant Majoor Drost te Maastricht om de nood-voedselvoorziening van de omliggende dorpen te verplaatsen naar Kerkrade.
  • 28 oktober: Een Amerikaans vliegtuig stort neer in de Noorderstraat.
  • 3 november: granaatinslagen op de Beitel zonder persoonlijke ongelukken
  • 4 november: granaatinslagen in de Drievogelstraat en naast de kerk van de Gracht, zonder persoonlijke ongelukken
  • 7 november: even na 14:00, wordt een Amerikaans vliegtuig geraakt door het Amerikaanse luchtafweergeschut en stort neer in de Bockstraat op de nummers 29 en 31.
  • 25 november: Rond 20:00 vindt boven de Onze Lieve Vrouwestraat, Richerstraat en Kloosterraderstraat een luchtgevecht plaats1)http://www.jachthoornblazers.nl/JHB/Wim-Slangen-Leny-Abweiler.html dd 20170212. Op straat worden Joep Koullen (1928 – 1944) en Christine Schijns (1920 – 1944) dodelijk getroffen. Leny Abweiler2)http://home.kpn.nl/slang075/Wim-Slangen/Leny-Abweiler.html dd 20181217 (1924 – 1944) wordt nog in het St. Jozefziekenhuis behandeld, maar overlijdt ook later die dag. Leny is dan verloofd met Wiel Poettgens3)1Kerkrade dd 30-11-2016, RH 20161201.
  • 1 december: Bij een bominslag op het terrein van de mijn Julia laten 18 personen het leven.
  • 15 december: De gasvoorziening is enkele uren hersteld.

1945


  • 1 januari: Nicolaas Wings uit de Heiluststraat 8 wordt door een splinter van een vliegtuigbom gedood
  • 14 januari: Om 17:45 uur ontploft een vliegende bom, waarschijnlijk een V2, c.a. 20 M. van ‘t kruispunt Drievogels, achter huis Johan Kleynen. Zijn 4 maanden oude zoontje Johan Kleynen wordt gedood, een vrouw en enkele Amerikaanse soldaten raken zwaar gewond. Velen lichtgewond vooral door glasscherven. Verschillende huizen raken totaal onbewoonbaar. 
  • 21 januari: Manfred Levy overlijdt te Auschwitz
  • 4 februari: Start van de Conferentie van Jalta (Rusland, tot 11 februari 1945), wat de start zal zijn van de Koude Oorlog en de oprichting van de Verenigde Naties.
  • 5 februari: Montgomery (Engelse legerleiding) en Patton (Amerikaanse generaal) brengen een bezoek aan Kerkrade. Zij bezoeken onder andere Café Gulpers en het Rest Centre Rolduc. Henricus Lochtman wordt verplaatst van kamp Sachsenburg-Oranienburg naar kamp Bergen-Belsen.
  • 11 februari: Einde van de Conferentie van Jalta (Rusland, sinds 4 februari 1945)
  • 25 februari: Het Ambachtsplein wordt hernoemd in Old Hickoryplein
  • 27 februari: Henricus Lochtman overlijdt in Bergen Belsen
  • maart: Burgemeester Gerardus Hubertus Alphonse Habets wordt tijdelijk ontheven uit zijn functie. Oud-Wethouder Spierts wordt Loco-Burgemeester
  • 29 mei: Gemeentesecretaris Ragetli wordt geschorst

Delen:
Deel dit artikel per mail










Verzend

Voetnoten[+]

laatste update doorMartin Krewinkel op 17 januari 2021
99 x gelezen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *