Terwinselen

Stadsdeel in Kerkrade-West


De wijk wordt lokaal ook wel aangeduid als D’r Sjtaat. Deze lokale benaming is verbonden met de Steenkoolmijn Wilhelmina, die als Staatsmijn, D’r Sjtaat genoemd wordt. Woongebieden met een soortgelijke, lokale benaming, treffen we aansluitend aan in Heerlen en Landgraaf. Een gedeelte van Terwinselen is te zien op onderstaande panoramafoto, die genomen is in Juni 2000 vanaf de Wilhelmina-steenberg (Skiberg) in Landgraaf.

 

Het dorp Terwinselen kent zoals bijna ieder dorp ook nog een verdeling in buurten. De buurt “de Maar”, “Vredeshofje” of “Mijnstraat” zijn daar voorbeelden vanuit het verleden van. De ‘Maar’ werd in de latere jaren ook nog eens opgedeeld in ‘de Oude Maar’ en in de ‘Maarstraat’ buurt. In de loop der jaren zijn deze buurten in elkaar versmolten of gewijzigd door nieuwbouw.

Het Vredeshofje bestaat nog altijd en heeft een rijk verleden. De bouwstijl is apart maar het meest bekend hier is de loop van de gemeentegrenzen in de loop der tijd. Midden door een huis lopend waardoor de woonkamer in Kerkrade lag en de gang en de keuken in het voormalige Schaesberg. Ook de vroegere IAO-lijnbus had hier op het pleintje zijn eindbestemming vanuit station Heerlen via Schaesberg.

Op Tijdkaart.nl zijn kaarten te bekijken die een mooie indruk geven van de groei in de tijd van het mijndorp Terwinselen.

De kerk en vooral de katholieke kerk heeft samen met de mijndirectie van de enige Staatsmijn in de gemeente Kerkrade een behoorlijke stempel gedrukt op deze gemeenschap. De kerk, in het verleden o.a. vertegenwoordigd door pastoor Spiertz die een vriendschappelijke band had met dr. Poels. Deze laatste heeft de katholieke vakbond opgericht waardoor veel macht werd verkregen, ook door de arbeiders.

Er is veel geschreven over Terwinselen, mede door de hier gevestigde Staatsmijn.

Jo Knobbe heeft in een 2 tal boeken een groot deel van de geschiedenis van Terwinselen gebundeld. De titels zijn:

  1. Terwinselen van Hoeve naar Dorp, van het romeinse Rijk tot 1978, 2017
  2. Staatsmijn Wilhelmina en Terwinselen, 2018

Een aantal prentbriefkaarten, voornamelijk van de kerk in de Piusstraat, duiken nog weleens op bij boekenmarkten of handelaren in oude of antiquaire literatuur en op internet.  De bundel: “Kerkrade in oude ansichten”, vierde druk uitgegeven door: Europese Bibliotheek, Zaltbommel, is hier een mooi voorbeeld van.

Fotoboeken zoals “der Sjtaat, oud-Terwinselen” (foto’s stammen uit verzameling van oud-Terwinselaar, dhr. H. Ederveen) en “Mijndorp Terwinselen” ( een 30-tal reproducties naar foto’s van Hub. Leufkens, 1 maart 1938) zijn wat vaker te vinden op boekenmarkten.

Auteur: Angelo Verbrugge

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rijksmonumenten:

Markante gebouwen:

  • Verenigingsgebouw
  • Hoeve Winselen (boer Keybets)
  • klooster
  • meisjesschool Maria
  • jongensschool Callistus
  • protestantse school
  • huishoudschool
  • Gedachteniskapel

Het Tuindorp gelegen aan het houtopslagterrein van de mijn Wilhelmina heeft plaats moeten maken voor het bedrijventerrein. Hierover is niet erg veel meer te vinden dan enkele foto’s en verhalen in het algemeen over het ontstaan van Tuindorpen in Nederland. Het heeft dienstgedaan als eerste opvang voor mijnarbeiders en vooral voor buitenlandse werklieden die we hard nodig hadden. Later heeft het ook dienst gedaan als een deterneringskamp voor ‘foute’ Nederlanders in de tweede Wereldoorlog.

 

Afbeeldingen

 

Delen:
Deel dit artikel per mail










Verzend
laatste update doorMartin Krewinkel op 13 april 2021
84 x gelezen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *