Carnaval

Dit is het feest dat in sommige Rooms-Katholieke landen en streken wordt gevierd op de drie dagen (zon-, maan- en dinsdag) voorafgaande aan de 40-daagse vastentijd voor Pasen, die begint op aswoensdag. Vermoedelijk gaat de carnaval terug op de Romeinse Lupercalia en duurt in de ontstaanstijd maar 1 dag (vastenavond, vastelavond, Fastnacht). Het feest behoort tot de zogenaamde ventielzeden en biedt de deelnemers de gelegenheid zich uit te leven voor de vasten. Juist vanwege dit, soms tot uitspattingen leidende, karakter spreekt de Reformatie, en het Concilie van Leptinus in 1732, er haar veto over uit.

Naamgeving


De oorsprong van de naam is niet geheel duidelijk. Er zijn verschillende verklaringen voor te vinden:

  1. De Toscaanse term Carnevale betekent Vaarwel aan het vlees, wat evenzeer duidt op het begin van de vastentijd
  2. Carrus Novalis. Dit is een lentefeest ter ere van de Egyptische godin Isis
  3. Carus Navalis. Dit is een Middeleeuwse term voor de voorloper van de carnavalssoptochten: De Blauwe Schuit (Blauw Sjuut)

De maskerades en de verkleedpartijen stammen uit de oud-germaanse tijd waarbij de boze geesten uitgebannen en de goede geesten gunstig gestemd dienden te worden.

Carnavalsseizoen


Het carnavalsseizoen start telkens in het voorafgaande jaar op 11 november. In de komende jaren valt carnaval op:

2012 18 t/m 21 februari2013 9 t/m 12 maart2014 1 t/m 4 maart
2015 14 t/m 17 februari2016 6 t/m 9 februari2017 25 t/m 28 februari
2018 10 t/m 13 februari2019 2 t/m 5 maart2020 22 t/m 25 februari}
2021 13 t/m 15 februari2022 26 t/m 28 februari2023 18 t/m 20 februari
2024 10 t/m 12 februari2025 01 t/m 03 maart2026 14 t/m 16 februari
2027 06 t/m 08 februari2028 26 t/m 28 februari2029 11 t/m 13 februari
2030 02 t/m 04 maart2031 22 t/m 24 februari2032 07 t/m 09 februari
2033 26 t/m 28 februari2034 18 t/m 20 februari2035 03 t/m 05 februari
2036 23 t/m 25 februari2037 14 t/m 16 februari2038 06 t/m 08 maart
2039 19 t/m 21 februari2040 11 t/m 13 februari2041 02 t/m 04 maart
2042 15 t/m 17 februari2043 06 t/m 08 februari2044 27 t/m 29 februari
2045 18 t/m 20 februari2046 03 t/m 05 februari2047 23 t/m 25 februari
2048 15 t/m 17 februari2049 27 feb. t/m 1 maart2050 19 t/m 21 februari
2051 11 t/m 13 februari2052 02 t/m 04 maart2053 15 t/m 17 februari
2054 07 t/m 09 februari2055 27 feb. 01 maart2056 12 t/m 14 februari
2057 03 t/m 05 maart2058 23 t/m 25 februari2059 08 t/m 10 februari
2060 28 t/m 01 maart2061 19 t/m 21 februari0000

Carnavalszondag valt immers elke keer zeven weken voor Paaszondag (40 vastendagen + 7 zondagen + 2 carnavalsdagen = 49 dagen = 7 weken). Een overzicht van 1583 tot 2600 is beschikbaar op: http://www.astro.oma.be/GENERAL/INFO/nli006b.html.

Alaaf, carnavalsgroet


Deze groet wordt in de Rijnlandse carnavalsvorm gebruikt. Er is een aantal verklaringen rondom de herkomst van de groet.

  1. In een brief, geschreven door de Vorst Metternich in 1635 staan de woorden all en af in de betekenis dat Kölle all af is, Keulen boven alles staat.
  2. Op een drinkkruik uit de tweede helft van de 16e eeuw, een Bartmansskrug, is het woord allaf gegraveerd. De kruik staat in het Landesmuseum in Bonn.
  3. De Runen-tekens Al en Af maken deel uit van de arische / germaanse heilwens: al af sal fena (vrij vertaald: Alle goddelijke kracht voor hen die opzoek zijn naar het heil).

Carnavalsvereniging


Kerkrade heeft vandaag de dag een groot aantal carnavalsverenigingen. Elke organiseert voor haar publiek een aantal activiteiten. Een carnavalsvereniging kent naast de president en de hofnar een aantal namen (van subgroepen of activiteiten) en tradities die niet direct onder een noemer te vangen zijn. Zoals bijvoorbeeld: de Raad van 11, Iëre Road, de Prinsen Raad, de Fes- en Tsogkommisioen, de Prinsekapel, de Prins-proclamatie, het Regimentsbal, het 36e Regiment, zwanezang, etc..

In deze encyclopedie worden niet alleen de 3 grotere Carnavalsverenigingen (Karnavalsvereniging Burgerlust, de Kirchröadsjer Vasteloavends Verain Alaaf Kirchroa 1936 en de Vasteloavends Verain Kirchroa West) en een enkele vereniging uit het verleden (als Böschülle) in detail besproken. Ook carnavalsverenigingen van grote verenigingen met een eigen programma en uitstraling buiten de verenigingen worden vermeld en beschreven. Carnavalsverenigingen in Limburg kunnen zich aansluiten bij de Bond van Carnavalsverenigingen in Limburg of de Samenwirkende Limburgse Vasteloavendsvereniginge.

Raad van 11


Het aantal bestuursleden van een carnavalsvereniging is gelijk aan het zogenaamde zotte- of gekkengetal, elf. De  Kirchröadsjer Vasteloavends Verain Alaaf Kirchroa 1936 kent op dit moment niet 11 maar 14 bestuursleden.

President

Prins

Hofnar

Dreigestirn

In de Rijnlandse carnaval wordt op veel plekken Prins Carnaval aangevuld met de Maagd (Die Junkfrau, vaak een man) en de Boer.

Tanzmariechen

Carnavalsartiesten


Er is een aantal carnavalsartiesten actief die tijdens de Zietsóngen voor het amusement zorgen. In grote lijn zijn zij onder te verdelen in zanggroepen, dansgroepen, dansorkesten en andere muziekgezelschappen. Veelal treden zij buiten het seizoen niet in dezelfde hoedanigheid op en beperken zij zich tot het carnavalsseizoen.

Carnavalsgroepen of Carnavalsverenigingen zijn grote groepen carnavalsvierders die meestal groeien uit familiekring, vriendenkring, werkkring, etc. Ontstaan zijn ze, door het Klonetrekke en door stimulatie van de carnavalsverenigingen. Het begrip straatcarnaval heeft hierdoor in Kerkrade een sterke betekenis gekregen. Enkele voorbeelden zij: Ieëtsjte Kirchröadsjer Megafoon Kloep, D’r Sjelleboom Kloep, D’r KannisterKloep, de Wölksjere, d’r Engels Jroep. Sinds het eind van de tachtiger jaren van de 20e Eeuw presenteren deze carnavalsgroepen zich steeds vaker als carnavalsartiest en nemen als zodanig ook deel aan de jaarlijkse Sjlajerparade.

Zie ook: Buutereedners en Carnavalsvereniging

Activiteiten


Tijdens het carnavalsseizoen vindt er een groot aantal activiteiten plaats, al dan niet georganiseerd door een van de carnavalsverenigingen. Het onderstaande is een beknopte weergave daarvan:

Auw Wieverbal

Activiteit op de Dinsdag voor carnaval. Het fenomeen komt overal voor waar straatcarnaval gevierd wordt.

Blauw Sjuut

Het uitrijden van de Blauw Sjuut vindt voor het eerst plaats in 1113. Een timmerman uit Cornelimünster (Aken) bouwt een schip met wielen dat voortgetrokken wordt door de Akense wevers (een bevolkingsgroep uit de lagere sociale klasse). Het houten schip gaat langs de plaatsen Aken, Maastricht, Tongeren en St. Truiden waar telkens bij aankomst feest gevierd wordt. De geestelijke en wereldlijke overheden verzetten zich sterk tegen dit initiatief.

Tegenwoordig vertrekt de Blauw Sjuut uit Heerlen (sinds 1949) en doet ook andere plaatsen in de omgeving aan. De ontvangst van de Blauw Sjuut in Kerkrade door de Burgemeester vindt altijd plaats op de vrijdag voor carnaval. Over en weer worden door de bemanning en het ontvangstcomité wat steken onder water gegeven.

Jalabal (ex-)prinsen

Galabal in de Rodahal of in het Hof van Erenstein voor (ex-)carnavalsprinsen. Het bal wordt georganiseerd door Interwiki: kvv++. In 2013 vindt de 57e editie plaats. Voorafgaand aan het bal wordt de Sjwatse Kater uitgereikt.

Kirchröatsjer Treff

Zondagavond-activiteit in de Rodahal. Rond de eeuwwisseling wordt er een speciaal carnavals-tieëkezingen georganiseerd. Daarvoor is Andre Rieu vaste artiest tijdens deze activiteit. Tijdens de activiteit in 2006, op 26 februari wordt aan Paffen, John van Kling Kirchröatsjer Sjtadjarde Anno 1898 de Narrekap uitgereikt. In 2010 wordt de avond ingevuld door ‘t Jód tsimmer, Jack Vinders en DJ en VJ. In 2011 alleen door ‘t Jód tsimmer.

Klonekonkoers

Activiteit in de Rodahal tijdens het Klonetrekke waarbij een aantal prijzen wordt uitgereikt aan clowns(-groepen).

Klonetrekke

Activiteit in het centrum (maar begonnen op de Heilust) op carnavalsdinsdag waarbij grote groepen clowns aanwezig zijn. Deze activiteit heeft al regelmatig voor aandacht op de landelijke televisie gezorgd.

Optocht

De optochten van 1940-1945 worden niet gehouden. Er is weinig te vieren. In het najaar van 2016 verschijnt een nieuwe versie van de subsidieverordening voor verenigingen van Gemeente Kerkrade. Daarin vervalt de verplichting voor muziekkorpsen om deel te nemen aan de Carnavalsoptocht in hun wijk1)1Kerkrade, dd week 40-2016.
Succesnummers tijdens de optochten zijn ongetwijfeld de Aintseljengere met spitse, soms dubbelzinnige, spreuken.

Kerkrade-Centrum
Op zaterdag is er de kinder-optocht en op maandag wordt de gewone optocht (ook wel: Jroeësse Tsog) gelopen. Omdat de mijnen in 1946 volop draaien voor de wederopbouw van Nederland is de maandag volgens Burgemeester Habets geen geschikte dag voor de optocht. Onder protest van de KVV wordt de optocht voor het eerst op carnavalszondag gehouden. De optocht van 1969 wordt niet gelopen vanwege hevige sneeuwval. Zij wordt verplaatst naar 4 weken later. De Golfoorlog verhindert het uittrekken van de optocht in 1990. Rond dit jaar wordt de optocht nog eenmaal stopgezet vanwege stormgevaar. In 2003 vestigt de optocht met een record met 144 deelnemers. In 2017 Is dit aantal gegroeid tot 162. De eerste deelnemer vertrekt om 13:11 en de laatste komt rond 17:30 op de markt binnen. De optocht van 2008 (en latere jaren eveneens) beginnen twee uur eerder, om 11:11. Dit, omdat carnaval vroeg in het jaar valt en de laatste deelnemers bij invallende duisternis op de markt aankomen. In de regel vertrekt de tocht vanaf de Pannesheiderstraat en gaat via Chevremont naar de Markt, waarna de tocht ontbonden wordt voorbij de Hamboskliniek. Een aantal keren vertrekt de stoet vanaf het Olmenplein.

De route in 2011: Dr. AckenspleinVoorterstraatBleijerheiderstraatKruisstraatOnze Lieve VrouwestraatZonstraatSt. PieterstraatChevremontstraatNassaustraatKoestraatNiersprinkstraatKoninginnestraatOranjestraatHoofdstraatMarktKapellaan.

Kerkrade-West
De optocht wordt gelopen carnavalszondag. De stoet vertrekt vanaf de Gracht en eindigt bij het plein aan de Schaesbergerstraat.

Eygelshoven
De optocht wordt gelopen op carnavalszondag. De optocht loopt in de regel (zeker in de periode 2006 – 2012) via de route: Bongartstraat, Terheidenstraat, Tripsstraat, Kerkraderstraat, Veldhofstraat, Torenstraat, Terbruggen, Laurastraat, Kommerveldlaan, Molenweg, Laurastraat.

Orde

Deze plaquette wordt door de prins uitgereikt aan personen die volgens hem een bijzondere carnavalsprestatie geleverd hebben.
Zie ook de aparte pagina: Orde

Prinsebal

Jaarlijks wordt een (stads)prins uitgeroepen. Er is van de drie carnavalsverenigingen (Kirchröatsjer Vasteloavends Verain Alaaf Kirchroa 1936, Karnavalsvereniging Burgerlust en Vasteloavends Verain Kirchroa-West) een lijst van prinsen beschikbaar.

Proclamatie

Jaarlijks wordt een lid van de gemeenschap tot prins uitgeroepen. Per toerbeurt wordt een leerling van de Kerkraadse basisscholen uitgeroepen tot Jeugdprins. Elke carnavalsvereniging roept haar eigen prins uit. De prins van de KVV wordt tot rond 2000 stadsprins genoemd.

Sjlajerparade

Dit liedjesconcour (Kirchröadsjer Sjlajerparade) bepaalt wat de nieuwe carnavalsschlager van het startende seizoen is. De parade wordt gehouden op de eerste zaterdag na de 11e van de 11e. Elk seizoen staat in een bepaald teken. Voor 2003-2004 is dit: E hats vuur vasteloavend.

Sleuteloverdracht

deze carnavalsactiviteit vindt jaarlijks plaats in het gemeentehuis op carnavalszondag.

Tünnesbal

Officiële carnavalsstart op zaterdagavond

Vasteloavendskonzeët

Dit concert wordt jaarlijks georganiseerd en uitgevoerd door het KSO met medewerking van (voornamelijk) lokale en regionale artiesten. Tot in 1997 wordt dit uitgevoerd door het LSO. (zie: Carnavalsconcert).

Vasteloavendstsiedónk

Voorafgaand aan de drie carnavalsdagen geven de carnavalsverenigingenen een carnavalskrant uit. De redactionele stukken zijn van de twee dialectverenigingen: Kirchröadsjer Plat en D’r Wauwel. De redactie van de versie van KVV wordt in 2006 gevormd door Hub Didderen, Piet Hanneman, Wim Ploum, Paul Rosenbaum, Max Ruiters, Aggie Schaeps, Thelen, Karel en Jeanette Wolters.

Zietsóng

Carnavalszitting. Er is een Kinger Zietsóng, Herre Zietsóng, Dame Zietsóng, Vet-Donnesjtieg Zietsóng en een Jala Zietsóng.

Trivia


Lupercalia
Een andere benaming voor Lupercalia is Spurcalia. Lupercalia is een romeins herdersfeest ter ere van Faunus (of Lupercus). Op 15 februari offeren de Luperci (priesters van Faunus) bokken en lopen in bokkenhuiden gekleed door Rome. Zij slaan iedereen met riemen van bokkenleer, een vruchtbaarheidsritus. Kinderloze vrouwen laten zich slaan in de hoop te bevorderen dat zij moeder zullen worden. Naar men vermoedt is Carnaval van dit feest afgeleid.

Bekendmaking
Op 15 februari 1928 maakt burgemeester Habets bekend dat de volgende regels gelden tijdens de carnaval van dat jaar.

  1. het sluitingsuur voor de vergunnings- en verlofslocaliteiten gedurende de aanstaande carnavalsdagen door hem gesteld is op 1 uur voor Zondag en Maandag en 12 uur voor Dinsdag;
  2. het verboden is zonder schriftelijke vergunning op of aan den openbaren weg muziek te maken, te zingen of te doen zingen; en
  3. het verboden is zich gemaskerd, vermomd of verkleed in de kleeding van een ander geslacht in het openbaar, waaronder begrepen publieke localiteiten, te vertoonen of kleeding verbonden aan geestelijke of burgerlijke ambten te dragen.

Verder


De betekenis van Carnaval: http://nl.youtube.com/watch?v=8eAybotHD0o

Delen:
Deel dit artikel per mail










Verzend

Voetnoten[+]

laatste update doorMartin Krewinkel op 15 maart 2021
63 x gelezen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *