Treinstations

 

GESCHIEDENIS


Kerkrade heeft een heftige geschiedenis betreffende treinstations. Voor een plaats van dergelijke omvang zouden één tot twee treinstations zeker volstaan. De gemeente Kerkrade heeft er zelfs acht, waarvan vijf nog in gebruik. Ja, één hele kleine, de ZLSM met enkel een perron, is ook bij die laatste vijf geteld. Maar de vele halteplaatsen van de voormalige mijnen laten we dan buiten beschouwing. Deze hadden ook vaak eigen deel-spoorlijnen die weer op doorgaande lijnen aansloten. Misschien wel de oudste is de spoorlijn van de Domaniale Mijn die langs de Willem-Sofia liep en via Spekholzerheide naar Simpelveld. Dat traject is al in gebruik sinds 16 April 1871 en werd later een stuk van de Miljoenenlijn.

Een belangrijke lijn begint met Henri Sarolea. Deze vooruitstrevende zakenman wist dat de mijnen één ding als onontbeerlijk zagen: een gemakkelijke afvoer van de kolen. Ze hadden een spoorlijn nodig. De regering trok daar niet zo aan, maar het lukte Sarolea uiteindelijk toch. Op 1 januari 1896 werd de spoorlijn Sittard-Heerlen-Herzogenrath plechtig geopend. Belangrijk voor de Oranje Nassau mijnen, maar ook voor o.a. de Julia mijn. Enkele maanden later werd aan deze lijn Kerkraads eerste station geopend: Kerkrade-Rolduc. In hetzelfde jaar gevolgd door Rolduc lokaal, speciaal voor het seminarie. Beide stations bestaan niet meer, maar in 2007 werd op deze lijn wel station Eygelshoven Markt geopend.

De “Blauwe Engel” diesel locomotief

De tweede spoorlijn die belangrijk is voor Kerkrade gaat van Landgraaf naar Simpelveld (bijgenaamd Miljoenenlijn), geopend op 15 mei 1949. De aanleg startte al in 1925. De bijnaam Miljoenenlijn is ontleend aan de hoge kosten per kilometer van dit traject. In 1934 was de lijn klaar en werden er snel stations gebouwd o.a. Spekholzerheide en Kerkrade-Centrum. Het station in Kerkrade-Centrum heeft echter maar weinig personen laten in- en uitstappen. Toen de lijn eenmaal klaar was, werd deze namelijk niet voor personenvervoer vrij gegeven, maar alleen voor vracht (kolen). Het duurde zelfs tot 1949 totdat de eerste personen over deze lijn konden reizen! Een gouden greep bleek de inzet van de ‘Blauwe Engel’. Deze dieseltrein met 8 eerste klas plaatsen en 65 tweede klas kon mooi ingezet worden op de Miljoenenlijn en wist tussen 1954 en 1985 veel reizigers te bekoren!
In 1988 werd deze lijn gedeeltelijk gesloten. In Kerkrade werd de lijn onderbroken en Kerkrade-Centrum werd een kopstation, zodat men enkel van Kerkrade naar Sittard v.v. kon reizen. Het stukje Kerkrade-Simpelveld-Schin op Geul werd een museumlijn met een stoomtrein en een eigen stationnetje op 100 meter van het station Kerkrade-Centrum.

De stations:

Kerkrade (later Kerkrade-Centrum)
Kerkrade ZLSM
Chevremont
Hopel (later Eygelshoven)
Eygelshoven Markt
Spekholzerheide (later Kerkrade-West)*
Kerkrade-Rolduc (later Haanrade)*
Rolduc lokaal*

*= buiten gebruik

 

STATION KERKRADE-CENTRUM

Dit station ligt tussen de Stationsstraat en de Hambosweg. Het is een eind/kopstation. Dat wil zeggen dat treinen die hier aankomen niet verder kunnen en altijd terug moeten reizen. Momenteel (2021) is dit het eindpunt van de spoorlijn Sittard-Kerkrade. In 1934 werd het eerste station opgeleverd. Er is nooit een treinkaartje verkocht! Eerst omdat de lijn niet vrijgesteld werd voor personenvervoer en later vanwege de Tweede Wereldoorlog. Mogelijk is het gebouw verloren gegaan door een Amerikaans bombardement. Een leuk weetje is dat Kerkrade-Centrum momenteel het hoogst gelegen regulier station van Nederland is (149 meter boven NAP). De hoger gelegen stations (Kerkrade-West, Bocholtz en Simpelveld) zijn geen reguliere stations meer. In 1949 toen er eindelijk personenvervoer werd toegestaan is de naam station Kerkrade gewijzigd in Kerkrade-Centrum.
In november 1960 werd er een nieuw stationsgebouw in gebruik genomen. In 1997 werd het gebouw weer afgebroken. Tegenwoordig zijn er enkel nog kaartautomaten en een overdekt wachthokje.

STATION KERKRADE-ZLSM

Dit station(netje) ligt 100 meter zuidelijk van het station Kerkrade-Centrum (Stationsstraat 70). Doordat Kerkrade kopstation werd kon de stoomtrein van de museumlijn Schin op Geul – Kerkrade niet doorrijden tot aan het normale station in Kerkrade. Voor de overweg moest men een mogelijkheid tot in- en uitstappen maken. De halte bestaat uit niet meer dan een perron met een rustbank.

STATION CHEVREMONT

Het eerste gebouw aan de Toupsbergstraat 88 is er sinds 15 mei 1949. Dit bestond indertijd uit twee eenvoudige wachtgelegenheden aan weerszijden van het enkele spoor. Omdat het altijd de bedoeling was geweest om een dubbelspoor aan te leggen stond het linker huisje wel op een behoorlijke afstand van het spoor. Deze wachtgelegenheden hebben dienst gedaan tot 1960.
Het tweede stationsgebouw, ingericht om personenvervoer af te wikkelen heeft gestaan van 1960 tot 2002.
Tegenwoordig bestaat het uit een overdekte fietsenstalling en enkele schuilplekken.

 

STATION HOPEL (later EIJGELSHOVEN, later EYGELSHOVEN)

Ook dit station is geopend op 15 mei 1949, toen de Miljoenenlijn voor personenvervoer gebruikt mocht worden. Tot 22 mei 1966 heette het station Hopel. Daarna is naam gewijzigd in Eijgelshoven en op een niet bekende datum in Eygelshoven. Het adres is Dentgenbachweg 28.
Er heeft een stationsgebouw gestaan van 1960 tot 2000. Momenteel bestaat het station uit twee perronnen aan weerskanten van de weg, waarvan één perron alleen bij uitzonderlijke drukte (Pinkpop) wordt gebruikt.

 

STATION EYGELSHOVEN MARKT

Dit vrij nieuwe station (van 9-12-2007) aan de Nieuwenhagerweg is het enige station in de gemeente Kerkrade aan de spoorlijn Schaesberg-Herzogenrath. Er is eerder (tussen 1-1-1909 en 18-5-1952) een station in Eygelshoven geweest, met als bijnaam de kegelbaan. Dit lag iets verderop aan de achterkant van villa Pierre (nu Schovetweg, in het verleden Stationsstraat). In 1952 werd het personenvervoer gestaakt omdat de NS de lijn niet meer rendabel vond. Het oude station is in 1966 gesloopt.

 

 

STATION SPEKHOLZERHEIDE

Waarschijnlijk was hier in 1871 al de nodige bedrijvigheid omdat de mijnspoorlijn van de Domaniale mijn en de Willem-Sofia hier bij elkaar kwamen om door te gaan naar Simpelveld. Van daar kom men op de lijn Maastricht-Aken komen. Er ontstond een heus spoorwegemplacement voor eerst stoom- en daarna diesellocomotieven.
Gelijk met Kerkrade-Centrum krijgt men in 1934 een station, maar ook hier is dat doelloos omdat er geen personen vervoerd konden worden. Gelukkig overleefd dit gebouw wel de oorlog en doet dienst voor de reizigers tussen 1949 en 1988. Op 31 mei 1970 wordt besloten het station Spekholzerheide te wijzigen in Kerkrade-West. In 1995 start de Zuid-Limburgse Stoom Maatschappij op deze route, maar het is te laat om het gebouw te behouden. Dat wordt in 1996 gesloopt.
Tegenwoordig bestaat het station enkel nog uit een perron en is wel nog een stopplaats voor de stoomtrein.

STATION KERKRADE-ROLDUC

Dit voormalig treinstation is geopend op 30 april 1896 en lag aan de spoorlijn Sittard-Herzogenrath. Tijdens de opening rijdt een trein vanuit Sittard over de nieuwe lijn richting zuiden. In deze trein zitten de gasten en gouverneur Jhr.Mr.G. Ruys de Beerenbrouck, Commissaris van de Koningin in Limburg. Op station Kerkrade-Rolduc worden de reizigers verwelkomd door leraren en leerlingen van Rolduc met een voor deze dag geschreven lied. De tekst hiervan luidt:

Hef aan uw zangen, jonglingschare,
Uit volle borst op ‘t feestlijk uur!
Daar rent de REus langs nieuwe banen,
Omspat met rook en sissend vuur.
Hoera, hoera, wij groeten juichend
Uw blijde komst in ‘t lieflijk oord!
Breng ons de bloem van NEerlands Zonen
Uit elke streek van Zuid tot Noord!
Hef aan uw zangen, jonglingschare,
En zing den roem van ‘t Vaderland!
Ren, Vuurdraak, langs Germanje’s zoomen,
Snoer Limburgs grens aan Hollands strand.
Hoera! Hoera! O voer ons mede
Wen moeite en arbeid is volbracht,
O voer ons mee ter zaalge stede,
Waar de oudrenwoon ons ltegenacht!

Lange tijd is dit het enige station van Kerkrade geweest, terwijl de logica daarvan ver te zoeken was. Men had een behoorlijke klim voor de boeg over bijna 4 kilometer om in het centrum te komen. De meeste Kerkraadse passagieren reden een stukje verder naar het Duitse station Herzogenrath, dat was een kortere weg om in Kerkraads centrum te komen. Tevens liet de naam denken dat abdij Rolduc vlakbij was, maar ook dat was niet helemaal waar. Voor goederenvervoer was er een behoorlijk emplacement. De mijnen Julia, Laura en Anne gebruikten het station om hun materiaal aan- en af te voeren. Het station werd 1-1-1934 gesloten, maar op 15 mei 1949 weer heropend. Het bleef toen tot 4 oktober 1953 dienst doen. De laatste drie jaar (vanaf 14 mei 1950) als station Haanrade. In 1974 is het station afgebroken. Het station lag aan de Haanraderstraat, niet ver van de tegenwoordige oversteekplaats bij de Wolfsweg.

 

STATION ROLDUC LOKAAL

Dit station(netje) was waarschijnlijk ook niet meer dan hooguit een perronnetje. Het was gelegen vlakbij de Baalsbruggermolen. Het is geopend op 1 November 1896 en werd gesloten op 5 juni 1925.
Het station werd enkel gebruikt voor het seminarie op Rolduc en (bijzonder) er mocht enkel in- en uitgestapt worden door mensen met de Nederlandse nationaliteit en zonder bagage.

De exacte ligging was: bij de Baalsbruggermolen het bruggetje over de Worm oversteken. Daarna direct linksaf het voetpad nemen totdat men bij het spoor kwam. Dit betekende dat deze in- en uitstapplaats in Duitsland lag, maar niet aan douaneregels gebonden was. Dat was dus een zeer vroege internationale samenwerking!

Delen:
Deel dit artikel per mail










Verzend
laatste update doorjo@kerkradewiki.nl op 26 maart 2021
19 x gelezen

1 reactie op “Treinstations”

  1. Hallo

    Station Haanrade was mijn speel domein van vroeger er liepen toen 21 sporen en was een groot rangeerterrein ivm de mijnen Julia en Laura en de vergendeloos had daar ook de opslag toen die gebouwen werden gesloopt vonden we de tekeningen van al de sporen en seinhuisjes maar zoals het vroeger was als papi zei terug brengen dan deed je dat 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *