Franciscanen

Kloosterorde


Strikt genomen zijn het twee orden die zich te Bleijerheide gevestigd hebben. We kennen enerzijds de minderbroeders (Minorieten of Conventuelen, ook wel de zwarte broeders genoemd), de Ordo Fratrum Minorum (OFM). Daarnaast is er nog een tweede groep franciscanen, die bekend staat als de Congregatio Fratrum Pauperum (CFP)1)MijnStreek december 2020, “Bleijerheide-Kerkrade en de Franciscanen”, een artikel van Koos Linders.

Naar aanleiding van de Kulturkampf (1871–1887) en het hieraan verbonden Klostergesetz uit 1875 vluchten veel orden en congregaties vanuit Duitsland naar omringende landen. De Pruisische minister-president Otto von Bismarck had bepaald dat alle kloosters die niet direct verbonden zijn aan ziekenzorg gesloten moeten worden. De minderbroeders (OFM) komen in 1875 in Bleijerheide aan, twee jaar later gevolgd door de CFP.

De Franciscanen OFM


1875
De minderbroeders OFM komen aan in Bleijerheide. Aanvankelijk vinden zij onderdak in het Ackenshuis, het tegenwoordige Bleijerheiderstraat 183, dat in eigendom is van de gezusters Josephina en Theresia Ackens. Onderwijl bouwt de orde een eigen klooster in het weiland naast dit huis. Dit zogeheten St. Anthoniusklooster wordt op 11 januari 1877 in gebruik genomen. 

1888
Nadat de Kulturkampf beëindigd is keren de kloosterlingen in 1888 terug naar Duitsland. Omdat de kloosters in Duitsland te weinig plaats bieden keren de broeders enkele jaren later terug naar Bleijerheide.

1915
De zielzorg voor de bewoners van Bleijerheide wordt op verzoek van de deken van Kerkrade overgedragen aan de Franciscanen. In juni 1929 worden de grenzen van het rectoraat officieel vastgelegd en volgt ook de formele bevestiging. 

1918
De Nederlandse Franciscanen, die al in 1911 hun intrek hebben genomen in het St. Anthoniusklooster, onderhandelen met succes met de Duitse over de overname van Bleijerheide. Vanaf juni 1918 is het klooster in handen van de Nederlandse OFM.

1919-1924
Het St. Anthoniusklooster fungeert als studieklooster voor de orde.

1946
De Franciscanen richten in het Rolduckerveld het Sint Antonius Doctor College op. Het klooster te Bleijerheide biedt onderdak aan paters-docenten.

1966
Een nieuwe behuizing komt gereed aan de Monseigneur van Gilsstraat, gelegen naast het Antonius Doctor College. De bewoners van het St. Anthoniusklooster verhuizen daarheen. Het klooster en de kloosterkapel worden gesloopt.

1980
De laatste Franciscanen OFM vertrekken uit Bleijerheide.

1992
De school aan de Monseigneur van Gilsstraat sluit de deuren en de orde houdt hier op te bestaan.

De Franciscanen CFP


Deze orde, de orde van de H. Franciscus Saraphicus, is in 1857 gesticht door de Akense onderwijzer Johann Philipp Martin Höver (Neuhonrath 1816 – Aken 1864). Zij richt zich met name op leniging van de nood onder verwaarloosde arbeidersjeugd en ontspoorde mannen. 

1877
Naar aanleiding van de Kulturkampf trekken de Franciscanen CFP naar Bleijerheide en nemen hun intrek in een woning aan de Pannesheiderstraat. Deze werd uiteindelijk uitgebouwd tot klooster met internaat en school, St. Maria ter Engelen. 

1896
Oprichting juvenaat Nazareth met een eigen Normaalschool voor de onderwijzersopleiding. Kort na 1900 wordt de St. Jozefschool voor basisonderwijs gebouwd.

1932
De broeders leggen zich aanvankelijk toe op het geven van onderwijs aan Duitse en Nederlandse jongens op Lager- en Ambachtelijk niveau. Later wordt dit onderwijs uitgebreid naar ULO, MULO en MAVO onderwijs. De (M)ULO wordt in 1932 opgericht.
Door ruimtegebrek en de politieke situatie in Duitsland vertrekken de Duitse jongens naar Duitsland. In 1939 wordt een eigen, Nederlandse CPF-provincie opgericht.

1989
De lagere school en kleuterschool te Bleijerheide worden al in augustus 1985 opgeheven. Vanwege teruglopende leerlingenaantallen sluit nu ook het pensionaat. De gebouwen worden nadien gebruikt als congrescentrum onder de naam Congrescentrum Bleijerheide

2001
Het kloostercomplex komt in particuliere handen nadat de laatste broeders verhuisd zijn naar elders. De schoolgebouwen en de gebouwen achter het klooster worden gesloopt. De kapel en het kerkhof blijven behouden. Op de terreinen van het Jongenspenionaat vindt particuliere woningbouw plaats. Tegenwoordig heet dit Kloosterpark Pannesheide.

2008
De kapel komt in handen van de Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X, een vereniging van streng traditionele katholieke priesters en bisschoppen.

De Franse tak


Behalve de Franciscanen OFM en CFP is een aantal decennia een Franse groep Franciscanen OFM in Kerkrade aanwezig.

1888 – Na het einde van de Kulturkampf komen vanwege de antiklerikale wetgeving vanuit Frankrijk gevluchte paters Oblaten in het St. Anthoniusklooster te Bleijerheide aan. Ze blijven er drie jaar en verhuizen dan naar Luik.

1903 – De Franse regering beperkt de vrijheden van religieuze verenigingen. Een deel van de broeders gaat in Bleijerheide wonen. Ook worden zij eigenaar van kasteel Erenstein. Aangezien zij het kasteel veel te klein vinden wordt er een forse moderne vleugel aangebouwd., waar zij een internaat vestigen.

1915 – De Fransen moeten Bleijerheide verlaten omdat het klooster wordt ingericht als missiehuis voor de Braziliaanse missie.

1924 – Het internaat bij Erenstein wordt weer opgeheven.

1940 – Voor het begin van de Tweede Wereldoorlog vertrekken de Franse paters uit Kerkrade. Het kasteel wordt voor Fl.35.000 te koop aangeboden aan de gemeente. Zelfs als de prijs naar Fl.20.000 verlaagd wordt lukt het niet het kasteel terug te kopen. Pas in 1943 lukte het de gemeente om het kasteel weer in bezit te krijgen2)Het Parool 19 december 1979.

 

Verder


Delen:
Deel dit artikel per mail










Verzend

Voetnoten[+]

laatste update doorMartin Krewinkel op 3 januari 2021
104 x gelezen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *