Van Jongenspensionaat naar Congrescentrum Bleijerheide

Algemeen


Het Congrescentrum wordt door de Paters Franciscanen gestart, wanneer zij in juli 1988 stoppen met het beheer van het Jongenspensionaat Bleijerheide, dat bekend staat onder de naam St. Maria ter Engelen (ook: St. Maria van de Engelen). Het congrescentrum ligt aan de Pannesheiderstraat in het gebied dat sinds 2005 Kloosterpark Pannesheide heet. Het Congrescentrum beschikt over 300 bedden, verdeeld over 100 kamers en wordt uiteindelijk overgenomen door particulieren. In 2004 stopt Centrum Bleijerheide met zijn activiteiten. Een deel van de gebouwen wordt afgebroken om woningbouw mogelijk te maken. In 2006 worden de eerste huizen opgeleverd. De kapel en een deel van het klooster blijven behouden. Ook het kerkhof van de Franciscanen bestaat nog. De kapel wordt in 2008 aangekocht door de Priesterbroederschap Sint Pius X, afdeling Duitsland, om er voor hun Akense gelovigen de Heilige Mis op te dragen.

Op 13 november 2000 worden de kloosterkapel en de kloostervleugel (kop- en zijgevel) aangeduid als rijksmonument onder monumentnummer: 513755. Op 21 februari 2011 maakt het College van Burgemeester en Wethouders bekend dat zij tegen het advies van de Rijksdienst voor Monumentenzorg, toestaat dat de rechtervleugel gesloopt mag worden. In april 2012 maakt eigenaar Meulen Projektontwikkeling bekend dat ze afziet van sloop en op zoek gaat naar herbestemming.

Begin 2021 is sloop weer actueel. De gemeente wil af van het al jaren leegstaande gebouw en het gebied er omheen herinrichten tot een parkje om de omgeving wat te vergroenen. De Ouderenpartij Kerkrade is de eerste die vragen stelt en vindt sloop onwenselijk, de SP sluit zich hierbij aan. Eind februari mengt de landelijke monumentenorganisatie Cuypersgenootschap zich in de discussie. Zij vindt het onverteerbaar dat een beschermd rijksmonument zomaar tegen de vlakte gaat. Het genootschap stelt voor het gebouw tegen een symbolisch bedrag, eventueel met de sloopkosten als bruidsschat, van de hand te doen aan een investeerder. Het Cuypersgenootschap zegt verder toe niet te schromen een juridische procedure te starten als de gemeente niet mee werkt.

Dankzij samenwerking met projectontwikkelaar Steenvlinder wordt de vleugel in september 2021 op het nippertje gered van de sloop. Steenvlinder wil in totaal 24 duurzame woningen realiseren. De nieuwe bewoners zijn samen verantwoordelijk voor de invulling van de kloostertuin en de directe omgeving wordt een verbindend park tussen de oude en de nieuwbouwwijk.

Pensionaat


Tussen 1875 en 1891 verblijven de paters in een klooster aan het huidige Henri Jonasplein. 1877 betekent het begin van een instituut onder leiding van de Duitse broeders Franciscanen, de Arme Brüder vom Heiligen Franziskus. De broeders hebben als taak te zorgen voor het welzijn van de verwaarloosde proletarische Duitse jeugd. Het begin is armoedig en primitief: een stuk weidegrond met hoeve wordt geschikt gemaakt voor leef-, werk-, studeer- en bidruimte voor de broeders en de jongens. Klooster en scholen worden door de jaren heen telkens weer uitgebreid. Vanaf 1914 worden naast Duitse jongens ook Nederlandse jongens toegelaten. Na 1934 zijn alleen nog Nederlandse jongens op het pensionaat. In 1932 start de ULO opleiding. In 1976 constateren de Broeders Franciscanen dat het volgen en geven van onderwijs op het pensionaat meer en meer tot het verleden behoort. Al in 1978 start het Centrum Bleijerheide met de eerste niet schoolse activiteiten. De accommodaties worden ter beschikking gesteld voor een- of meerdaagse groepsbezoeken inclusief overnachting en verzorging.

Door de jaren heen is het centrum diverse keren gerenoveerd. De groepsaccommodatie beschikt over 300 bedden verdeeld over 100 kamers. Per 1 januari 2001 hebben de Broeders Franciscanen hun activiteiten in het Centrum beëindigd en is het Centrum overgenomen door een particuliere organisatie die de exploitatie voortzet. De sfeer van weleer leeft echter in het complex voort. Een voorbeeld hiervan is de in 1992 totaal gerenoveerde kapel die naast het oudste gedeelte van het gebouwencomplex op de monumentenlijst staat.

Beerput


Aan het begin van 2010 is de Stichting Mea Culpa United opgericht op initiatief van oud-leerling Bert Smeets. Hij wil het stilzwijgen doorbreken en de cultuur van misbruik die op het Jongenspensionaat heerste openbaar maken. In mei 2010 vindt er een protestmars plaats op en rond de terreinen van het voormalige Jongenspensionaat. Vele acties en ruime publieke aandacht leiden er uiteindelijk toe dat een grootschalig onderzoek plaatsvindt. De resultaten van het onderzoek zijn terug te vinden in o.m. het dossier van de Commissie Deetman1)https://www.rkkerk.nl/dossiers/dossier-misbruik/. Uiteindelijk moeten in 2012 drie broeders voor de rechter verschijnen.

Bekende studenten


  • Joseph Goebbels in 1917; politicus, publicist, minister van Volksvoorlichting en Propaganda en tenslotte de laatste Rijkskanselier van nazi-Duitsland.
  • Jeroen Brouwers ergens tussen 1950 en 1956; schrijver. Zijn kostschoolervaringen verwerkte hij in zijn werk, waaronder in de roman Het Hout uit 2014.
  • Jon van Eerd in 1975; acteur, zanger, schrijver.2)Mededeling van Jon in het RTL4 programma: Oh, wat een jaar uit seizoen 2 op 29 december 2018

Tweede Wereldoorlog


Het is 13 april 1943 wanneer de klokken voor het laatst geluid hebben. Zij worden in opdracht van de bezetter door Klokken Peter uit Heerlen verwijderd. De klokken staan op dat moment onder monumentenzorg en dateren van 1896. Na de verwijdering schrijft Broeder Mansuetes het gedicht Sint Joseph, Zorg.

Op 29 december 1943 (tijdens de Tweede Wereldoorlog) stort rond half 11 ’s avonds een vier-motorige Engelse bommenwerper neer in de tuin van het klooster.

Uit dankbaarheid dat zij behouden door de oorlog zijn gekomen, komen de paters hun belofte na en plaatsen in de kloostertuin een beeld van St. Jozef.

Verder


Zie ook: de kloosterkapel en de Franciscanen in Kerkrade

Voetnoten[+]

Laatst bijgewerkt doorMartin Krewinkel op 25 november 2021
365 x gelezen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en Google Privacy Policy en Servicevoorwaarden toepassen.