Hulppostkantoor Spekholzerheide

Het Hulppostkantoor Spekholzerheide was gevestigd aan de Industriestaat 41 in Spekholzerheide. Volgens de website kadastralekaart.com is het pand gebouwd in 1903 en is het hiermee een van de oudste nog bestaande panden in Spekholzerheide. Het staat nu te boek als woonhuis. Maar een groot deel van de twintigste eeuw heeft het dienst gedaan als ‘hulppostkantoor Spekholzerheide’, totdat in januari 1962 het nieuwe en moderne postkantoor Kerkrade-West in gebruik werd genomen als vervanging van drie bestaande hulpkantoren. 1)Limburgs Dagblad, 15 januari 1962 – Opening nieuw postkantoorHet gebouw wordt ook wel aangeduid als eerste postkantoor van Spekholzerheide.2)Heemwieë in de kluur va vruier’ – D’r Wauwel, 1990De eerste keer dat het kantoor in de pers wordt vermeld, is naar aanleiding van de bevordering van A.C.H. Meertens, brievengaarder van het hulpkantoor  Spekholzerheide, tot assistent van het postkantoor van Venlo in 1905.3)Nieuwe Venlosche Courant, 20 september 1905

Zoals uit het onderschrift bij bovenstaande foto4)Heemwieë in de kluur va vruier’ – D’r Wauwel, 1990  valt op te maken,  lag de gekozen locatie rond 1900 zeer centraal. Deze zijde van de toenmalige Dorpstraat vormde het hart van de bebouwing van het gehucht Spekholzerheide en tot 1915 werd hier ook de weekmarkt gehouden. 5)Kerkrade in oude ansichten, zesde druk, J.Driessen, Europese Bibliotheek, Zaltbommel 1981 De overkant van de straat is pas vanaf 1914 stapsgewijs bebouwd. Het postkantoor lag ca. 150 meter van de ingang van de in 1902 geopende mijn Willem-Sophia en ruim 100 meter van de in 1850 in gebruik genomen Martinuskerk.

Bouwstijl


De gevel van dit pand heeft een heel bijzondere metselwerkversiering onder de dakrand en in de raamomlijstingen. In de architectuur spreekt men dan van een zogenaamde ‘muizentandfries’. In ‘Kerkrade Onderweg’ 6)Kerkrade Onderweg, deel I (uitg. Historische kring Kerkrade) 1993 besteedt Peter Boudewijn aandacht aan deze vorm van decoratief metselen:
‘Een dergelijke muurversiering wordt verkregen door een horizontale rij bakstenen op hun platte kant schuin naast elkaar in een muur op te nemen, zodat de hoeken van elk dezer stenen een uitstekende reeks vormen.’  

 

Hij merkt verder op dat het een bemind motief was in de Romaanse en opnieuw in de Renaissance-baksteen-architectuur, met name ook in het gebied van de Nederrijn:
Waar Kerkrade slechts op luttele kilometers van het Rijnland verwijderd ligt, behoeft het ons niet te verbazen dat de muizetandversiering (MOEZETSENG) hier ruime toepassing heeft gevonden.’ 
Bij een eerste inventarisatieronde binnen de gemeente Kerkrade is toentertijd gebleken, dat de muizetanddecoratie vooral bij woonhuizen uit de negentiende en het begin van de twintigste is toegepast. Jammer genoeg noemt Boudewijn daarin niet Industriestraat 41. Een reden hiervoor zou kunnen zijn dat dit adres ook niet voorkomt op de lijst van monumentale panden in Kerkrade zoals opgenomen in een andere publicatie van zijn hand. 7)Kerkrade, een monumentje van uw tijd waard – P.M.Boudewijn, 1989. Opmerkelijk is wel dat het metselwerk in de voorgevel complexer en uitbundiger uitgevoerd is dan de meeste wel genoemde panden.

Door een artikel in dagblad De Limburger 8)De Limburger, 19 mei 1937weten we dat, waar nu nog de firmanaam (W.Bemelmans & Zn) van de latere showroom zichtbaar is, in 1937 ‘in letters zoo groot als een kind het machtige woord “Spekholzerheide” staat geschilderd. Men vindt dit aan weinig andere postkantoren, maar het is ongetwijfeld zeer handig. Indien nu ooit iemand mocht vergeten, hoe zijn geboorteplaats heet, hij tijge naar de post en wordt daar reeds van zeer verre omtrent een en ander geheel belangeloos nader ingelicht. ‘

In de Limburger Koerier 9)Limburger Koerier, 11 september 1915 lezen we dat in 1915 de bestelling van de post in de gehuchten Bovenste Locht, Drievogels, Beitel, Vruschenhuisken, Locht, Soureth en Klein Soureth, ook na de vestiging van een hulppostkantoor op de Heerlerbaan, gewoon vanuit Spekholzerheide zal blijven plaatsvinden.
In een interview met het Limburgs Dagblad herinnert jubilaris Dols zich het volgende: ‘In 1924 moest de post van het hulpkantoor Spekholzerheide nog worden bezorgd en afgehaald op station Schaesberg. Later werd dit de tramhalte Onderspekholz. Toen het miljoenenlijntje eenmaal klaar was behoorden deze bestelperikelen voorgoed tot het verleden.10)Limburgs Dagblad, 3 mei 1964 – De heer P. Dols veertig jaren in PTT-dienst

Een iconische foto 11)Fotocollectie DSM: PR2587, datum 15-2-1948 uit 1948, met beschrijving: ‘Industriestraat te Spekholzerheide: boven de daken de schachtbokken van de Willem-Sophia mijn Spekholzerheide.’ 
Het is onwennig stil. Zeker geen ‘schichtwechsel’ in aantocht of net geweest. Het hulppostkantoor (met vlaggenstok) is nog juist te zien achter het vele meters over de rooilijn heen uitstekende pand van Slagerij G.Slangen (in 1962 gesloopt).

Een ander aansprekend verhaal uit de geschiedenis van dit postkantoor is de diefstal van een aangetekend stuk ter waarde van 1000 gulden. Over dit feit wordt bericht in kranten in het ‘geheele koninkrijk’. In de Sumatra Bode 12)Sumatra Bode, 27 januari 1925 lezen we:
‘Onlangs werd een brief met een inhoud van f 1000 verzonden via het hulppostkantoor Spekholzerheide. Het bleek, dat de brief verdwenen was. In verband hiermee werden de kantoorhouder, zijn plaatsvervanger en een besteller gearresteerd, doch de beide eersten werden na een verhoor weer vrijgelaten. Thans is op onverwachte en tragische wijze de zaak tot klaarheid gekomen. De vrouw van den zieken kantoorhouder te Spekholzerheide bekende uit gewetenswroeging daags voor Kerstmis haar man, dat zij den diefstal begaan had. Zij had den brief met geldswaarde uit het kantoor, waar de post ter verzending gereed lag, gestolen. De kantoorhouder, die als een zeer rechtschapen mensch bekend staat, schrok geweldig en dwong zijn vrouw haar misdaad bij de Justitie aan te geven. De besteller S. is daarop onmiddellijk in vrijheid gesteld en gerehabiliteerd. De vrouw is moeder van negen kinderen. Haar man was geruimen tijd zenuwziek.

Heel lang worden er plannen gemaakt voor een nieuw hulpkantoor in Spekholzerheide. Via de Nieuwe Venlosche Courant 13)Nieuwe Venlosche Courant, 21 november 1921 vernemen we dat er al in 1921 plannen (inclusief aanbesteding) klaar liggen ‘om een woning aan te kopen en om te bouwen’. Op het laatste moment wordt besloten een goedkopere oplossing te zoeken, waarover niets meer wordt vernomen.

In 1932 14)Limburgs Dagblad, 29 januari 1932 – Postaangelegenheden is er sprake van klachten over het postkantoor van Spekholzerheide, waar het veel te druk is en er ook te weinig ruimte is om een derde van de post in Kerkrade te kunnen verwerken. ‘De kamer zal de betrokken autoriteiten hier met klem op wijzen’, is de toezegging. Pas in 1954 lezen we dat er een beslissing is genomen. 15)Limburgs Dagblad, 6 september 1954 – Spek’heide krijgt nieuw postkantoor. Er wordt gesproken over ‘de zeer slechte toestand waarin het huidige hulpkantoortje aan de Industriestraat zich zou bevinden’:
Al kan het misschien nog een of twee jaar duren maar het nieuwe postkantoor van Spekholzerheide komt aan de Akerstraat bij de ‘marechausseekazerne’. Het zal dan geen hulpkantoor worden maar een bijkantoor van het postkantoor van Kerkrade.’   
Uiteindelijk zal het nog ruim 7 jaar duren eer het nieuwe kantoor er komt. Niet aan de Akerstraat, maar aan het Willem-Sophiaplein.

Na de sluiting van het hulppostkantoor in de Industriestraat verhuist ‘Motorenhandel Fa. Bemelmans en Zn.’ zijn pas in 1958 op Akerstraat 6 geopende nieuwe showroom, naar het adres Industriestraat 41, pal naast werk- en woonplaats op nummer 45. Ook het woongedeelte van het voormalige postkantoor wordt door de familie Bemelmans in gebruik genomen.

Auteur: Frans Werrij, frans@werrij.nl, Patronaatstraat 88, Spekholzerheide

Delen:
Deel dit artikel per mail










Verzend

Voetnoten[+]

laatste update doorJo Linden op 24 juli 2021
75 x gelezen

1 reactie op “Hulppostkantoor Spekholzerheide”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *