Ee meersje in ’t plat.
Lang jeleie, ’t koeët evvel óch jaroes nit ezoeë lang jeleie zieë jeweë, ’t is zoejaar jraad wie d’r daag va jister. Doa joof ’t ins een sjun dörpsje aa d’r rank van d’r Jroeëse Tswerjebeusj, jrenzend an de Koelbaach. Doa leëvet ing jekweëlde zieël. ’t Leëve vool ‘m sjwoar, den heë hauw hoopzechlieg mit ziech zelver tse doeë en mit de jedanke wie drekkieg dat ’t hem waal nit jong. Vruier, in ’t jesjefsleëve, woar heë oeëts inne wiechtieje man jeweë. Dat vertsald heë jiddenfals aa jidderinnge deë ’t waal en nit hure wool. Óngerwiels woar heë ee sjtuk auwer en pensiejoneerd en irjendwie feëlet hem ee tsiel in ’t leëve en doadurch woar heë mit en mit inne knaatsjieje zueter van inne auwe buul woeëde. Heë erjeret ziech nit alling aa jidderinne, wen inne ’t in d’r kop kroog um ‘m teëje tse sjprèche of tse tswiefele a zie jeliech, da dräuet heë dierek mit dikke brivve en wiegtieje advokate. ’t Zal jinne verwóngere dat d’r man nit vöal vrung hauw. De intsieje tswai die aa zieng zie blove sjtoa woare ’t Biela, zieng vrauw, en inne sjprèchende eëzel. Dem zieng perzeunliegheet woar jraad ezoeë jroeës wie inne walvisj óp ee sjpringkusse en doarurch woar dat deer ejentliech konkerrents vuur d’r Joeëhan. Evver dem woar dat óp d’r momang ejaal, wail ’t ja mar inne eëzel woar.
D’r Joeëhan wós ummer alles besser. Oane oesnaam. En dat loos heë da óch jidderinne wisse. Oane oesnaam. Óp madens, i wieëtsjafte, bij d’r bekker… Ejaal woa me hem teëje koam, woa d’r Joeëhan woar, doa koeët me mit jing meugliegheet um ‘m hin. Zieng vrauw woar waal jet jewend, evvel d’r daag koam dat óch heur de kwint sjprong. Zie woar leef en sjlauw en hauw de jedoeld van inne missiejoeënspater óp yoga-eksertsietsieje. Doch óp inne daag woeët ze wakker en kieket ze ziech d’r Joeëhan ins aa. Deë sjtong werm ins vuur d’r sjpeiel en sjtaunet wie sjun heë waal nit woar. “Wat bin iech doch inne woenderbare keël!”, róffet heë jans vol va ziech zelver.
“Noen is ’t evver wirklieg vieëtsieg”, daat ze. “Dat hod iech nit langer vol!”
D’r nèmlieje oavend, wie d’r Joeëhan d’r brivvedreëjer werm ins jedräud hauw hem aa tse klage vaweëje ziene “ónvrundlieje toeën”, sjnappet ‘t Biela ziech de tèsj en maachet ziech óp wèg noa d’r Jroeëse Tswerjebeusj. D’r Tsjwerjeroad hauw anoeng van alle meuglieje probleme en wós besjtimd wat zie doeë moeët. D’r vuurzitsender van d’r Road hoeët ziech de jesjiechte ins aa en menet d’r Joeëhan häu tse doeë mit inne tuupiesje val va Narcissus-Maximus. Dat woar tswoar tsemlieg lestieg tse hele, evver ’t woar nit jans ónmeuglieg. “Iech zal miech jet losse ivalle”, menet d’r tswerg. Tsezame mit ee paar elfe oes de Blommewei en jet dere oes d’r Beusj va de Verlore Jedoeld bedaat heë ziech inne plaan.
Óp inne sjunne zonnieje mörje woar d’r Joeëhan al vrug wakker, den ee eechheursje hauw ee neusje bij hem óp ’t daag losse valle en d’r Joeëhan woar dierektemang oes d’r vloeëpuus eroezer jesjprónge en menet d’r vöasjter moeët zie werk ins jód doeë en dat deer voet jage, angesj kroog heë inne dikke brif va d’r advokaat. In deë momang koam ’t elfje Faya hem entjeëje. „Hao Joeëhan”, zaat ’t mit ee leef sjtimsje. “Doe bis inne wiegtieje miensj en doarum kries te inne wiegtieje pries. De Jode Medallieë va Woarheet. Doe móts evver ieësj nog éé kling dink d’rvuur doeë.”
D’r Joeëhan pietsjet zieng eugsjer tsezame en tswiefelet vuur inne momang. ’t Wuer ja tse sjun um woar tse zieë en vertrouwe koeët me ja jinne wa?! “Inne pries? Vuur miech? Jazicher ken iech doa jet vuur doeë. Iech bin ja nit ummezeus d’r sjauwtste hei en d’r versjtendiegste. Zaan miech mar wat iech doeë mós!“
„Doe móts d’r Sjpeiel va Woarheet ónger oge kómme“, antwoadet ‘t Faya. „Deë lieët diech alling mar zieë wat woarheet is en angesj nuus.“
D’r Joeëhan woeëd bis bij inne aofe plai in d’r beusj braad en doa sjtong inne jewaltieje sjpeiel. Drumhin zoos ee jraam zingend koer va kwakerte, de elf mitjlieder va d’r Tswerjeroad in ’t midde en nog ee deel nuisjierieje elfe, tswerje en dere oes d’r beusj. D’r Joeëhan sjtalt ziech sjtoots vuur d’r sjpeiel en vruiet ziech al richtieg um ziech endlieg werm ins in inne sjunne sjpeiel tse kanne bekieke. ’t Passeret evvel jeroes nuus. Wie heë ziech óch sjtalt of drieënet, d’r sjpeiel joof zie eëvebild nit pries.
“Wat is dat da noe werm vuur ee kuttelswerk? Dat piezelsdink deet ’t jaroes nit! Iech meen iech muet miene advokaat mar werm ins aaróffe um tse vroage wie iech uuch vuurjelade krien!“, keëket d’r Joeëhan brul.
“Deë sjpeiel tseecht alling deëjinnieje deë ziech zelver kent. Evver die eëvebild, leve Joeëhan, is nit mieë wie ing ibildoeng. Ze besjteet alling mar in dieng eje fantasie.”
D’r Joeëhan woar versjlage en kaperet de welt nit mieë. “Iech bin d’r Joeëhan! D’r sjlauwtste, d’r betste, d’r jerechste. Iech bin ummer jans ierlieg en jód tse vertrouwe. Vroag ’t angesj mieng vrauw mar, die ken ’t bejoane!“
‘t Biela, dat hinger hem sjtong, moeët jrieëmele. “Nè, Joeëhan”, zaat ze, “Hei junt ós weëg oesee. ’t Is an de tsiet dat iech aavang miech zelver werm ins tse zieë ansjtat alling mar dieng ópjeblaoze perzeunliegheet. D’r Joeëhan drieënet ziech um noa d’r sjpeiel en krakelet dat heë zieng vrauw en d’r Tswejeroad en alle dere in d’r beusj vuur ’t jerich jong sjlefe.
“Joeëhan”, zaat d’r vuurzitsender va d’r Tswejeroad jans rui-ieg. “Doe zals noeëts mieë die eëvebild kenne zieë. Nit i wasser, nit i zilver, nit i jlaas… Doe zals wier leëve oane ‘t bild woats te ezoeë sjerp óp bis. Flaich, jans flaich, lierts te da oeëts óch ins oane oerdeel tse kieke noa angere. Flaich lierts te da endlieg ins ee biesje miensj tse zieë en anger lu óch ins jet tse jönne.“
Vanaaf die tsiet leëvet d’r Joeëhan tsezame mit ziene intsieje vrunk, d’r sjprèchende eëzel, in ing hut in d’r beusj. Óngeree verzukkete ze ziech tse uvvertsuje va hön jeliech en wen d’r inne an d’r angere nit tsauw wool jeëve da woeëd jedräud mit van alles en nog jet. Ze hauwe ’t jemuutliech ónger ziech…
Manchmoal verzukket d’r Joeëhan of heë ziech zelver zieë koeët in inne löffel, mar mieë wie ing dónstieje vlek woar nit tse zieë.
En d’r sjpeiel? Deë sjteet bis d’r daag va hu nog óp die aofe plaatsj. Weë de woarheet verdrage kan darf dri kieke. Evver ’t sjpeielbild va weë ziech zelver nit kent zal vuur ummer verbórje blieve…